Je AOW bouwt 2% per jaar op — emigreren kan leiden tot een lager bedrag als er gaten in je verzekerde jaren zitten. Waar je pensioen belast wordt hangt af van het type (overheids- of privépensioen) en het belastingverdrag tussen Nederland en Spanje. Als fiscaal resident in Spanje moet je wereldwijd inkomen opgeven, inclusief je Nederlandse pensioen. Schakel altijd een fiscalist in vóór je vertrekt.
1. AOW na emigratie: wat verandert er?
De AOW is het Nederlandse basispensioen. Je bouwt 2% AOW-recht op voor elk jaar dat je tussen je 15e en de AOW-leeftijd in Nederland woont of werkt. Dat betekent dat je na 50 jaar volledige opbouw recht hebt op 100% AOW.
Zodra je emigreert naar Spanje, stop je in principe met het opbouwen van AOW-rechten. Elk jaar dat je niet verzekerd bent, kost je 2% van je uiteindelijke uitkering. Ben je bijvoorbeeld op je 55e geëmigreerd en word je op je 67e pensioengerechtigd, dan mis je potentieel 24% van je volledige AOW — tenzij je maatregelen neemt.
Er zijn mogelijkheden om de opbouw voort te zetten via vrijwillige verzekering bij de SVB (Sociale Verzekeringsbank). Dit moet je binnen één jaar na emigratie aanvragen. De premie is inkomensafhankelijk en kan aanzienlijk zijn, dus het is verstandig om vooraf te laten berekenen of dit voor jouw situatie de moeite waard is.
Belangrijk: ook als je al AOW ontvangt op het moment dat je emigreert, blijft je uitkering gewoon doorlopen. Je hoeft niet in Nederland te wonen om AOW te ontvangen. Wel moet je je adreswijziging doorgeven aan de SVB.
2. Aanvullend pensioen: waar wordt het belast?
Naast de AOW heb je waarschijnlijk een aanvullend pensioen opgebouwd via je werkgever (het zogenaamde tweede-pijlerpensioen). De grote vraag is: betaal je daar in Nederland of in Spanje belasting over?
Het antwoord hangt af van het type pensioen:
- Privépensioen (opgebouwd bij een bedrijfspensioenfonds of verzekeraar): dit wordt in de regel belast in het land waar je woont — dus in Spanje als je daar fiscaal resident bent.
- Overheidspensioen (ABP of vergelijkbaar, opgebouwd als ambtenaar): dit wordt doorgaans belast in het land dat het pensioen uitbetaalt — dus in Nederland. Tenzij je de Spaanse nationaliteit hebt, dan verschuift de heffing naar Spanje.
- AOW: de AOW wordt door het belastingverdrag behandeld als een socialezekerheidsuitkering. Op grond van artikel 18, lid 5 van het verdrag mag Nederland de AOW belasten (bronstaatheffing). Je moet de AOW wel opgeven in je Spaanse aangifte, maar Spanje voorkomt dubbele belasting via een vrijstelling of verrekening.
De precieze fiscale behandeling hangt af van jouw specifieke situatie, het type pensioenregeling en de interpretatie van het belastingverdrag. Hier geldt geen one-size-fits-all — via onze fiscale begeleiding verbinden we je met de juiste specialist voor individueel advies.
3. Het belastingverdrag Nederland–Spanje
Nederland en Spanje hebben een bilateraal belastingverdrag (in werking sinds 2016) dat dubbele belasting moet voorkomen. Voor pensioeninkomen zijn met name artikel 18 (pensioenen, lijfrenten en socialezekerheidsuitkeringen) en artikel 19 (overheidsfuncties) relevant.
De hoofdregels op een rij:
- Privépensioenen: in principe belast in het woonland (Spanje). Maar als het totale brutobedrag van je pensioenen, lijfrenten en socialezekerheidsuitkeringen meer dan € 25.000 per jaar bedraagt, mag Nederland een deel heffen.
- AOW (socialezekerheidsuitkering): Nederland behoudt het recht om de AOW te belasten als bronland. In de praktijk betaal je over je AOW dus belasting in Nederland.
- Overheidspensioenen (artikel 19): Nederland mag heffen, tenzij de genieter de Spaanse nationaliteit bezit.
Let op: ook al word je in Nederland belast over bepaald pensioeninkomen, je moet dit inkomen doorgaans alsnog opgeven in je Spaanse aangifte. Spanje voorkomt dubbele belasting via een vrijstelling of verrekening, maar je moet het wel melden.
4. Fiscaal resident in Spanje: wat betekent dat?
Je wordt door de Spaanse fiscus (Agencia Tributaria) als fiscaal resident beschouwd als je voldoet aan één van de volgende criteria:
- Je verblijft meer dan 183 dagen per jaar in Spanje.
- Je hebt het centrum van je economische belangen in Spanje (bijvoorbeeld je belangrijkste inkomstenbron).
- Je echtgenoot en/of minderjarige kinderen wonen in Spanje (behoudens tegenbewijs).
Als fiscaal resident ben je belastingplichtig over je wereldwijde inkomen — dus ook over je Nederlandse pensioen, spaargeld en beleggingen. De Spaanse inkomstenbelasting (IRPF) kent progressieve tarieven die in 2026 oplopen tot circa 47% voor de hoogste inkomens. De eerste schijven zijn relatief mild, maar in combinatie met Nederlandse pensioenen kan de totaalbelasting oplopen.
Bovendien ben je als fiscaal resident verplicht om buitenlands vermogen boven bepaalde drempels te melden via de Modelo 720. Dit is een informatieve aangifte — je betaalt er geen extra belasting over, maar het niet-indienen kan tot aanzienlijke boetes leiden. Je moet bankrekeningen, onroerend goed en beleggingen in het buitenland opgeven als de waarde per categorie meer dan € 50.000 bedraagt.
5. Niet-Lucratief Visum voor gepensioneerden
Belangrijk: als EU-burger heb je dit visum niet nodig. Als Nederlander (EU-burger) heb je het recht om je vrij in Spanje te vestigen. Het Niet-Lucratief Visum is bedoeld voor niet-EU-burgers die van passief inkomen leven en naar Spanje willen verhuizen.
Als je wél niet-EU-burger bent (of een partner hebt van buiten de EU), dan is het Niet-Lucratief Visum (Visado de Residencia No Lucrativa) de meest gebruikte route. De belangrijkste vereisten:
- Voldoende inkomen: je moet aantonen dat je beschikt over minimaal circa € 28.800 per jaar (400% van het IPREM). Voor een meegaand gezinslid komt daar circa € 7.200 bij (100% IPREM per persoon).
- Particuliere zorgverzekering: je hebt een Spaanse particuliere ziektekostenverzekering nodig die volledige dekking biedt, zonder eigen risico en copay-beperkingen.
- Schoon strafblad: zowel uit je thuisland als uit landen waar je de afgelopen 5 jaar hebt gewoond.
- Geen arbeid in Spanje: je mag met dit visum niet werken in Spanje.
Het visum wordt aangevraagd bij het Spaanse consulaat in je land van herkomst en is aanvankelijk geldig voor één jaar. Daarna kun je het verlengen naar een verblijfsvergunning van twee jaar.
6. Zorgverzekering na pensionering in Spanje
Zorgverzekering is een onderwerp dat veel vragen oproept. Er zijn verschillende routes, afhankelijk van je situatie:
- S1-formulier (voorheen E121): als je een Nederlands pensioen of AOW ontvangt, kun je via het CAK (voorheen CVZ) een S1-formulier aanvragen. Hiermee heb je recht op het Spaanse publieke zorgstelsel, op kosten van Nederland. Let op: de aanvraag kan enkele weken duren en er kan een overgangsperiode zijn waarin je nog niet gedekt bent. Regel dit ruim voor je verhuizing.
- Convenio Especial: als je geen recht hebt op een S1, kun je je inschrijven bij het Spaanse publieke zorgstelsel via het convenio especial. Je betaalt dan een maandelijks bedrag (circa € 60–€ 160, afhankelijk van leeftijd) voor toegang tot de Spaanse gezondheidszorg.
- Particuliere verzekering: veel gepensioneerden kiezen (ook) voor een Spaanse particuliere verzekering. Deze is verplicht voor het Niet-Lucratief Visum en biedt vaak snellere toegang tot specialisten. Let op: premies stijgen fors met de leeftijd en sommige verzekeraars hanteren een maximale instappleeftijd.
Zorg dat je de zorgverzekering regelt vóór je emigratie, zodat je geen gap in dekking hebt. Je Nederlandse basisverzekering vervalt zodra je uitgeschreven bent uit Nederland. Houd rekening met een overgangsperiode van enkele weken.
Tip: laat je volledige fiscale en financiële situatie doorrekenen door een gespecialiseerde fiscalist vóór je definitieve verhuizing. De samenloop van AOW, aanvullend pensioen, belastingverdrag, Spaanse heffingen en eventuele vermogenscomponenten maakt iedere situatie uniek. Een fout kan je duizenden euro’s per jaar kosten.
7. Wij helpen je op weg
Pensioen en emigratie raken veel verschillende domeinen tegelijk: fiscaal recht, socialezekerheidsrecht, verblijfsrecht en zorgverzekering. Het is een terrein waar je niet op basis van een blogartikel je beslissingen op moet baseren — daarvoor is iedere situatie te uniek en te complex.
Wat wij wél doen: we brengen je in contact met Nederlandstalige fiscalisten en juridisch adviseurs die gespecialiseerd zijn in de Nederland–Spanje situatie. We begeleiden je bij de praktische kant van je emigratie — van NIE-nummer en documentatie tot het vinden van een woning aan de Costa del Sol.
Onze aanpak is persoonlijk. We beginnen altijd met een vrijblijvend gesprek om je situatie in kaart te brengen en te bepalen welke stappen voor jou relevant zijn.
Wil je weten hoe jouw pensioen er na emigratie uitziet? Plan een vrijblijvend adviesgesprek. Wij verbinden je met de juiste specialisten en helpen je met de praktische voorbereiding.
